Constitution

From FOSS Nepal Community Wiki
Jump to: navigation, search

फोस नेपाल समुदाय (FOSS Nepal Community) को विधान - २०६४

Contents

प्रस्तावना

नेपालको वर्तमान परिप्रेक्ष्यमा स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयर अङ्ग्रेजीमा Free and Open Source Software (FOSS) को माध्यमबाट सबैका लागि सूचना तथा संचार प्रविधिमा अवसर प्रदान गर्न तथा समग्र आर्थिक र सामाजिक परिवर्तनका लागि पहल गर्न आवश्यक, भएकोले फोस नेपाल समुदायको विधान, संस्था दर्ता ऐन २०३४ को अधिनमा रही तर्जुमा गरिएको छ। फोस नेपाल समुदायको प्रमुख उद्देश्य मुलुकमा स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयरको उत्थान तथा प्रबर्दन रहने छ। सरकारी, निजी, गैर-सरकारी, शैक्षिक र अन्य क्षेत्रको गुणात्मक विकासका लागि सूचना प्रविधिको उपयोग सम्पूर्ण तह र तप्कामा पुर्‍याउन स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयरलाई प्रवर्धन एवं यसको उपयोग बिस्तार गर्न गराउन अपरिहार्य देखिन्छ। अत: स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयरको माध्यमबाट सुचना तथा संचार प्रविधिमा समान पहुँच निश्चित गर्दै राष्ट्रको समग्र विकासमा टेवा पुर्‍याउनु यसको मूल ध्येय हुनेछ।

परिच्छेद - १: प्रारम्भिक

१. संस्थाको नाम :

यस संस्थाको नाम फोस नेपाल समुदाय रहनेछ। अंग्रेजीमा : FOSS Nepal Community रहनेछ।


(क) संस्थाको कार्यालय रहने ठेगाना :

यस संस्थाको केन्द्रिय कार्यालय काठमान्डौ जिल्ला का.म.न.पा. वडा नं. ७ मा रहनेछ।


(ख) संस्थाको कार्य क्षेत्र :

यस संस्थाको कार्य क्षेत्र नेपाल अधिराज्यभर हुनेछ। आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित निकायको स्वीकृति लिई अन्य क्षेत्रमा विस्तार गर्न सकिनेछ।


(ग) प्रारम्भ :

यो विधान संस्था दर्ता भएको मिति देखि प्रारम्भ हुनेछ।


(घ) संस्थाको अस्तित्व :

यो संस्था एक अविछिन्न, उत्तराधिकारवाला, संगठित, स्वशासित, गैर-नाफामुलक, गैर-राजनितिक तथा गैर-सरकारी सामाजिक संस्था हुनेछ। संस्थाबाट आफ्नो उद्देश्य बाहेक आय आर्जन गर्ने तथा कुनै प्रकारको शुल्क लिई वा नलिई पराभर्श प्रदान गर्ने कार्य गरिने छैन।

२. परिभाषा :

विषय वा प्रसंगले अन्य अर्थ नलागेमा यस विधानमा :

(क) ‘विधान’ भन्नाले फोस नेपालको विधानलाई सम्झनुपर्दछ।

(ख) ‘संस्था’ भन्नाले फोस नेपाललाई जनाउँदछ।

(ग) ‘समिति’ भन्नाले यस विधानको दफा १३ बमोजिम गठित कार्य समितिलाई जनाउँदछ।

(घ) ‘सभा’ भन्नाले यस विधान बमोजिम बसेको साधारण सभा र विशेष साधारण सभालाई समेत जनाउँदछ।

(ङ) ‘पदाधिकारी’ भन्नाले सँस्थाका पदाधिकारीहरुलाई सम्झनु पर्दछ।

(च) ‘नियम, विनियम’ भन्नाले यस विधान अन्तर्गत बन्ने नियम विनियम लाई जनाउँदछ।

(छ) ‘स्थानिय अधिकारी’ भन्नाले प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई जनाउँदछ।

(ज) ‘तोकिएको वा तोकिए बमोजिम’ भन्नाले यो विधान र यस विधान अन्तर्गत बनेको नियम विनियममा तोकिए वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्दछ।

(झ) ‘स्थानीय निकाय’ भन्नाले गा.वि.स., महानगर, उपमहानगर, नगरपालिका र जि.वि.स.लाई जनाउने छ।

(ञ) 'फोस' भन्नाले स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयर अङ्ग्रेजीमा Free and Open Source Software (FOSS) जनाउने छ।

३. संस्थाको छाप र चिन्ह :

प्रचलित व्यवस्थाको प्रतिकुल नहुनेगरि संस्थाको एउटा छुट्टै छाप र चिन्ह हुनेछ। संस्थाको छाप र चिन्ह अनुसुची - १ बमोजिमको ढाँचामा हुनेछ। तर संस्थाको नाम छाप र चिन्ह पूर्व दर्ता भएको कुनै संस्था संग मेल खाएमा संशोधनको प्रक्रियाद्वारा तुरुन्त संशोधन गरिने छ।

परिच्छेद - २: उद्देश्य

४. संस्थाको उद्देश्य : -

संस्थाको उद्देश्य देहाय बमोजिम रहनेछ।

(क) स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयरको माध्यमबाट सुचना तथा संचार प्रबिधिको परिधि बिस्तार गर्नका निम्ति सरकारी, निजी, जनसमुदाय, शैक्षिक तथा संचार क्षेत्रमा चेतना जगाउने।

(ख) स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयरको माध्यमबाट विद्युतीय सुशासन (e-Governance) लागु गर्नका निम्ति सरकारी, जनसमुदाय तथा संचार क्षेत्रमा पहल गर्ने।

(ग) सुचना तथा संचार प्रबिधिसँग सम्बन्धित बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार (Intellectual Property Rights, IPR) को विकल्पहरूका बारे वकालत गर्ने।

(घ) सुचना प्रबिधि विज्ञहरूको क्षमता वृद्दि गर्न तथा अन्तर्राष्टिय स्थान प्रदान गर्नका निम्ति स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयरलाई शैक्षिक प्रणालीमै समावेश गरी प्रवर्धन गर्ने।

५. संस्थाको उद्देश्य प्राप्त गर्न गरिने कामहरुः

संस्थाको उपरोक्त उद्देश्य प्राप्त गर्न देहायका कार्यहरु गर्नेछ।

(क) संस्थाले प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम सम्बन्धित निकायबाट अनुमति वा इजाजत प्राप्त गरेर मात्र आफ्ना उद्देश्यहरु कार्यान्वयन गर्नेछ।

(ख) संस्थालाई आवश्यक पर्ने भवन निर्माण गर्ने, भाडामा वा लिजमा लिनेछ र कम्प्यूटर, टेलिफोन, टाइपराइटर, फ्याक्स जस्ता कार्यालय सामान तथा सवारी साधन खरिद गर्नेछ वा भाडामा लिई प्रयोग गर्नेछ।

(ग) संस्थालाई आवश्यक पर्ने कर्मचारी नियुक्त गर्ने तथा तिनको सेवा शर्तहरु निर्धारण गर्नेछ।

(घ) संस्थाको उद्देश्यहरु परिपूर्ति गर्ने गरी आवश्यकता अनुसार अरु कामहरु गर्नेछ।

(ङ) सामाजिक तथा शैक्षिक विकास गर्न सूचना प्रविधिको सहज पहुँचको लागि कार्य गर्ने छ।

(च) उद्देश्य प्राप्तिको लागि विभिन्न अध्ययन तथा अनुसन्धानहरु गर्ने छ।

परिच्छेद - ३: सदस्यता

६. सदस्यहरुको वर्गीकरणः

यस संस्थाका देहाय बमोजिम ३ प्रकारका सदस्यहरुको वर्गीकरण गरिएको छ।

(क) साधारण सदस्य : यस विधानको दफा ७ बमोजिम योग्यता पुगेको कुनै पनि नेपाली नागरिकले तोकिएको प्रक्रिया अन्तर्गत रहि आवेदन गरेमा संस्थाको सदस्यता प्राप्त गर्ने व्यक्तिहरु साधारण सदस्य हुनेछन।

(ख) संस्थापक सदस्यहरु : यस संस्था दर्ता हुँदाको बखतका सदस्य तथा पदाधिकारीहरु संस्थापक सदस्य हुनेछन। संस्थापक सदस्यहरुले साधारण सदस्यता लिएर विधान बमोजिमको शुल्क बुझाउनु पर्नेछ।

(ग) मानार्थ सदस्यहरु : यस संस्थाले उपयुक्त ठहर गरेको विशिष्ठ समाजसेवी तथा प्रतिष्ठित नेपाली नागरिकलाई संस्थाको २/३ (दुई तिहाई) बहुमतले पारित गरेमा संस्थाको मानार्थ सदस्यता प्रदान गर्न सक्नेछ तर मानार्थ सदस्यहरुको मताधिकार रहने छैन।

७. सदस्यता प्राप्तिको लागि आवश्यक योग्यता :

यस संस्थाको सदस्यको लागि देहाय बमोजिमको योग्यता पुगेको हुनु पर्नेछ।

(क) नेपाली नागरिक भएको।

(ख) १८ वर्ष उमेर पुरा गरेको।

(ग) मानसिक सन्तुलन नगुमाएको।

(घ) सार्वजनिक सम्पत्ती हिनाबिना गरेको नठहरेको।

(ङ) नैतिक पतन देखिने फौजदारी र भ्रष्टाचारीको अभियोगमा सजाय नपाएको।

(च) संस्थाका साधारण सदस्यबाट प्रस्ताव गरी कार्य समितिबाट बहुमतले पारित गरेको।


८. संस्थाको सदस्य प्राप्त गर्न वा बहाल रहन नसक्ने अवस्था :

देहायको अवस्थामा कुनै व्यक्ति संस्थाको सदस्यताको सदस्य पद प्राप्त गर्न सक्ने छैन।

(क) गैर नेपाली नागरिक।

(ख) १८ वर्ष उमेर पुरा नगरेको।

(ग) मगज बिग्रेको वा बहुलाएको।

(घ) सार्वजनिक सम्पत्ती हिनाबिना गरेको ठहरेको।

(ङ) नैतिक पतन देखिने फौजदारी र भ्रष्ट्राचारीको अभियोगमा सजाय पाएको।

(च) सम्बन्धित संस्थाको कार्य संचालनमा निजी स्वार्थ भएको।

(छ) साहुको दामासाहीमा परेको।

(ज) कुनै प्रकारको चोरी, ठगी, किर्ते वा जालसाझी गरेको वा आफ्नो जिम्माको धनमाल अनाधिकृत तवरले मासेको वा दुरुपयोग गरेको वा भ्रष्टाचार गरेको अभियोगमा अदालतबाट कसुरदार ठहरी सजाय पाई सजाय पाएको एक वर्ष भित्र।


९. सदस्यताको समाप्ति :

(१) देहायको अवस्थामा कुनै व्यक्ति संस्थाको बहाल रहने छ्रैन।

(क) यस विधानको दफा ८ बमोजिमको सदस्य पद प्राप्त गर्न नसक्ने भएमा।

(ख) साधारण सभाको ७५%को सदस्यहरुको बहुमतले संस्थाको सदस्य पदबाट हटाउने प्रस्ताव पारित गरेमा।

(ग) सदस्यले आफ्नो पदबाट दिएको राजिनामा स्वीकृत भएमा।

(घ) संस्थाको काम कारवाहीमा बेइमानी वा बदनियत गरेको कुरा अदालतबाट प्रमाणित भएमा।

(ङ) यस विधान बमोजिम संस्थाले गर्न नहुने भनी तोकिएको कुनै कार्य गरेमा।

(च) सदस्यता शुल्क बुझाउन बाँकी भएमा।

(छ) संस्था विघटन भै खारेज भएमा।

(२) कुनै व्यक्ति संस्थाको सदस्यता प्राप्त गर्न वा बहाल रहन अयोग्य ठहराउनु भन्दा अघि संस्थाले निजलाई सो कुराको सूचना दिई, सफाईको सबुद पेश गर्ने मौका दिइने छ।


१०. सदस्यता शुल्क र सदस्यता प्रदान गर्ने विधि :

यस विधानको दफा ६ बमोजिमको सदस्यहरुले देहाय बमोजिमको उपदफामा तोकिएको शुल्क तिरी, सदस्यता प्राप्त गर्न सक्नेछन।


(१) साधारण सदस्य :

(क) साधारण सदस्य प्राप्त गर्न चाहने व्यक्तिले प्रवेश शुल्क बापत रु.100/- र वार्षिक शुल्क बापत रु.50/- बुझाई तोकिएको प्रक्रिया अनुसार आवेदन पेश गर्ने लाई कार्य समितिको निर्यणले साधारण सदस्यता प्रदान गर्न सकिने छ।

(ख) त्यस्ता साधारण सदस्यले वार्षिक नविकरण शुल्क रु. 50 /- बुझाउनु पर्नेछ।

(ग) साधारण सदस्यता प्राप्त गर्ने सदस्यले प्रत्येक वर्ष असार महिनाको मसान्त भित्र नविकरण गराइ सक्नु पर्नेछ र त्यसपछिको हकमा तोकिए बमोजिमको थप दस्तुर बुझाइ नविकरण गर्न सक्ने छ।


(२) संस्थापक सदस्य :

(क) यो संस्था दर्ता हुँदाको बखतका तदर्थ समितिका पदाधिकारीहरु संस्थापक सदस्य हुनेछन।

(ख) संस्थापक सदस्यहरुले विधानमा उल्लेख भए बमोजिमको शुल्क बुझाई साधारण सदस्य वा आजीवन सदस्य प्राप्त गर्न सक्नेछन।


(३) मानार्थ सदस्य :

(क) कार्य समितिको २/३ (दुई तिहाई) बहुमतको निर्णयले उपयुक्त ठानेको समाजसेवी विशिष्ठ व्यक्ति तथा प्रतिष्ठित नेपाली नागरिकहरुलाई मानार्थ सदस्यता प्रदान गर्न सक्नेछ। तर मानार्थ सदस्यहरुको मताधिकार रहने छैन।


(४) सबै सदस्यहरुले यस विधान र विधान अन्तर्गत बनेको नियम र विनियम बमोजिम भएको व्यवस्थाको पालना गर्नु पर्नेछ।

(५) संस्थाले प्रदान गरेको उपदफा १ र २ अनुसारको सदस्यहरुको तोकिएको ढांचामा छुट्टै अभिलेख पुस्तिका रहनेछ।

परिच्छेद - ४: साधारणसभा, कार्य समिति तथा बैठक सम्बन्धी व्यवस्था

११. साधारण सभाको गठन :

(१) यस संस्थाको विधानको दफा ७ अनुसार सदस्यता प्राप्त गर्ने सदस्यहरु रहेको संस्थाको साधारण सभा गठन हुनेछ। मानार्थ सदस्यहरु आमन्त्रित हुनेछन। साधारण सभा संस्थाको सर्वोच्च अंग हुनेछ।

(२) यस संस्थाको साधारण सभा देहाय बमोजिम हुनेछ।

(क) वार्षिक साधारण सभा : वर्षको एक पटक वार्षिक साधारण सभा बस्नेछ।

(ख) विशेष साधारण सभा : संस्थाको कुल सदस्य संख्याको १/३ (एक तिहाई) सदस्यहरुले कारण जनाई विशेष साधारण सभा मांग गरेमा विशेष साधारण सभा, कार्यसमितिले कम्तिमा ७ (सात) दिनभित्र अनिवार्य रुपमा बोलाउनु पर्दछ। तर साधारण सभा बसेको ६ महिना भित्र पुनः विशेष साधारण सभा बस्न सक्ने छैन।

(३) यस संस्थाको प्रथम वार्षिक साधारण सभा, संस्थाको स्थापना भएको आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले २ महिना भित्रमा गरिनेछ र त्यस पछिका वार्षिक साधारण सभाहरु आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले २ महिना भित्रमा गरिनेछ।

(४) यस संस्थाको वार्षिक साधारण सभा गर्नको लागि कम्तिमा १५ दिन अगावै र विशेष साधारण सभा गर्नका लागि कम्तीमा ७ (सात) दिन अगावै सभा हुने स्थान, मिति, समय र छलफल गर्ने विषय खोली सबै साधारण सदस्यहरु लाई अनिवार्य रुपले सूचना दिइनेछ।

(५) उपदफा ४ बमोजिम बोलाइएको साधारण सभा वा विशेष साधारण सभामा विधानको दफा १८ बमोजिमको गणपूरक संख्या नपुगी सभा हुन नसकेमा कम्तीमा ७ (सात) दिनको म्याद दिइ पुनः साधारण सभा बोलाइनेछ।

(६) साधारण सभा र विशेष साधारण सभाको छुट्टा छुट्टै निर्णय पुस्तिका राखिनेछ।


१२. साधारण सभाको काम कर्तव्य र अधिकार :

साधारण सभाको काम कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ।

(क) कार्य समितिले पेश गरेको योजना कार्यक्रम र वार्षिक बजेट पारित गर्ने।

(ख) लेखा परिक्षकबाट प्राप्त भएको वार्षिक लेखा परीक्षण - प्रतिवेदन माथि छलफल गरी अनुमोदन गर्ने र लेखा परीक्षण प्रतिवेदनबाट देखिएका अनियमित बेरुजु रकमहरु माथि छलफल गरी नियमित गर्न नमिल्ने बेरुजु रकमहरु असुल उपर गरी फछर्यौट गर्नको लागि कार्यसमितिलाई निर्देशन दिने।

(ग) आगामी वर्षको लागि लेखा परीक्षकको नियुक्ति गर्ने।

(घ) संस्थाको वार्षिक कार्य प्रगति विवरण र संस्थाले गरेको कार्यहरुको मुल्यांकन गरी कार्यसमितिलाई आवश्यक निर्देशन दिने।

(ङ) संस्थाको कार्यसमितिका पदाधिकारीहरुको पदावधि पुगेको अवस्थामा कार्यसमितिका पदाधिकारीहरुको विधान बमोजिमको प्रक्रिया अन्तर्गत रही निर्वाचन गर्ने।

(च) कार्य समितिद्वारा पेश भएको विधान संसोधन नियम तथा विनियम स्वीकृत गर्ने।

(छ) कार्यसमितिबाट संस्थाको हित अनुकुल भएका काम-कारवाहीहरुको, औचित्य हेरी अनुमोदन गर्ने।

(ज) संस्थाको आन्तरिक श्रोतबाट व्यहोर्ने गरी कार्यसमितिले पेश गरेको कर्मचारीहरुको दरबन्दी, पारिश्रमिक भत्ता, तथा अन्य सुविधाहरुमा आवश्यकता अनुरुप स्वीकृति प्रदान गर्ने।


१३. कार्य समितिको गठन :

१) साधारण सभाका सदस्यहरुबाट निर्वाचित देहाय बमोजिम पदाधिकारीहरु रहने ९ (नौ) सदस्यीय एक कार्य समिति गठन गरिने छ।

अध्यक्ष १

उपाध्यक्ष १

महासचिव १

सचिव १

कोषाध्यक्ष १

सदस्यहरु ४

२) कार्य समितिको कार्यकाल ३ (तीन) वर्षको हुने छ।

३) वार्षिक साधारण सभा हुनु भन्दा अगावै कार्य समितिमा रहेको कुनै सदस्यको पद रिक्त हुन आएमा बाँकी अवधिका लागि कार्य समितिका सदस्यको मनोनयन कार्य समितिद्वारा गर्न सकिनेछ। यसरी सो पदमा निर्वाचन भएको सदस्यको कार्यकाल जुन सदस्य पद रिक्त भएको हो सो सदस्यको बाकी कार्यकाल सम्मका लागि मात्र हुनेछ तर अन्य पदहरुका लागि विधान बमोजिम बाँकी अवधिको निमित्त निर्वाचन प्रक्रियाद्धारा पदपूर्ति गरिनेछ।

४) कार्य समितिको बैठक आवश्यकता अनुसार अध्यक्षले बोलाउने छ। तर कार्य समितिको पदाधिकारीहरुको जम्मा संख्याको ५१% ले बैठक बोलाउन मांग गरेमा अध्यक्षले कार्य समितिको बैठक तुरुन्त बोलाउन पर्ने छ।

५) कार्य समितिको पदाधिकारीहरुको कुल संख्याको ५१% पदाधिकारीहरु उपस्थित नभई कार्य समितिको बैठक बस्ने छैन।

(६) कार्य समितिको बैठकमा अध्यक्षले अध्यक्षता गर्ने छ र निजको अनुपस्थितिमा उपाध्यक्षले र उपाध्यक्षको पनि अनुपस्थिति रहेमा वैठकमा उपस्थित अन्य सदस्यहरुले छानेको वा जेष्ठ सदस्यले अध्यक्षता गर्नेछ।

(७) कार्य समितिको बैठकमा बहुमतको निर्णय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा अध्यक्षले निर्णायक मत दिन सक्नेछ।

(८) कार्य समितिको बैठकमा छलफल भएको विषयहरुको छुट्टै निर्णय किताबमा लेखी राखिने छ र सो निर्णय विवरणमा बैठकमा उपस्थित सम्पूर्ण सदस्यहरुले सही गर्नु पर्ने छ तर निर्णयमा असहमती जनाउनेहरुले कैफियत खोली सही गर्नु पर्ने छ।

(९) संस्थाले गर्ने भनेको सम्पूर्ण कार्यहरु कार्य समितिको निर्णयबाट मात्र हुनेछ।

(१०) माथिका दफाहरुमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएता पनि कार्य समितिले गर्न पाउने कुनै कार्यको सम्बन्धमा कार्य समितिका बहुमत पदाधिकारीहरु लिखित रुपमा सहमत भएमा त्यस्तो सहमतिलाई निर्णय पुस्तिकामा संलग्न गरी त्यस्तो काम बैठक बिना पनि गर्न सकिनेछ। उपरोक्त बमोजिमको सहमतिलाई कार्य समितिको बैठकको निर्णय सरह मानिनेछ।


१४. कार्य समितिको काम कर्तव्य र अधिकार :

कार्य समितिको काम कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ।

(१) संस्थाको आगामी वर्षको वार्षिक कार्यक्रम तथा अनुमानित बजेट बनाई साधारण सभामा प्रस्तुत गर्ने।

(२) विधान बमोजिमको व्यवस्था पालना गरी साधारण सभाको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने गराउने।

(३) संस्थाको हितमा हुने कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने।

(४) साधारण सभा प्रति उत्तरदायी रहने।

(५) संस्थाको उद्देश्य प्राप्तिका लागि उपलब्ध साधन र श्रोतको अधिकतम उपभोग र उपयोग गर्ने।

(६) संस्थाको कार्य सम्पादन गर्न कार्य योजना बनाउने, श्रोत जुटाउने, कार्यान्वयन, सुपरीवेक्षण र अनुगमन गर्ने।

(७) संस्थाको कोष र सम्पत्ती सुरक्षित तरिकाले राख्न लगाउने र बैंक खाता खोली संचालन गर्ने।

(८) संस्थाको कर्मचारीहरुको सेवा, शर्त र सुविधा आदि सम्बन्धी कर्मचारी नियमावली बनाई साधारण सभाबाट स्वीकृत गराई लागू गर्ने गराउने।

(९) संस्थाको उद्देश्य परिपूर्तिको लागि आफ्नो कार्य अवधिमा उपयुक्त व्यक्तिहरुको सल्लाहकार समिति वा अन्य समिति, उपसमिति गठन गर्ने र आवश्यकता अनुरुप कार्यको बाँडफाँड गरी दिने।

(१०) संस्थाको नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने।


१५. पदत्याग गर्न सक्ने :

अध्यक्षले उपाध्यक्ष मार्फत् कार्य समिति समक्ष र उपाध्यक्ष वा अन्य पदाधिकारीहरुले अध्यक्ष समक्ष राजिनामा दिई पदत्याग गर्न सक्ने छन्।


१६. अन्य समितिहरु :

(१) यस विधानको परिधी भित्र रहेर संस्थाको कार्य संचालनको लागि कार्य समितिले आवश्यकता अनुसार अन्य समिति वा उपसमितिहरु गठन गर्नसक्ने छ तर साधारण सभाको बैठकद्धारा अनुमोदन गराउनु पर्नेछ।

(२) उप समितिहरुको कार्यहरु कार्य समितिले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ।

परिच्छेद-५: पदाधिकारीहरुको काम कर्तव्य र अधिकार

१७. पदाधिकारीहरुको काम कर्तव्य र अधिकार :

कार्य समितिका पदाधिकारीहरुको काम कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ।


(१) अध्यक्षको काम कर्तव्य र अधिकार :

(क) समिति र सभाको बैठकको अध्यक्षता गर्ने, बैठक संचालन गर्ने।

(ख) निर्णायक मत दिने।

(ग) संस्थाको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गर्ने वा प्रतिनिधि तोक्ने।

(घ) संस्थाको नेतृत्व लिने।

(ङ) आवश्यकताअनुसार बैठकहरु बोलाउन महासचिवलाई निर्देशन दिने।

(च) अन्य पदाधिकारी एवं सदस्यहरुलाई कामको बाँडफाँड गर्ने।

(छ) अभिलेख प्रमाणित गर्ने।


(२) उपाध्यक्षको काम कर्तव्य र अधिकार :

(क) अध्यक्षलाई सहयोग गर्ने।

(ख) अध्यक्षले दिएको जिम्मेवारी पूरा गर्ने।

(ग) अध्यक्षको अनुपस्थितिमा निजको कार्य गर्ने।


(३) महासचिवको काम कर्तव्य र अधिकार :

(क) संस्थाको सचिवालयको रेखदेख र संचालन गर्ने।

(ख) अध्यक्षको निर्देशन अनुसार बैठक र सभा बोलाउने।

(ग) अभिलेख सुरक्षित राख्ने।

(घ) अध्यक्षले दिएको अन्य जिम्मेवारी पूरा गर्ने।


(४) सचिवको काम कर्तव्य र अधिकार :

(क) महासचिवलाई सहयोग गर्ने।

(ख) महासचिवले दिएको जिम्मेवारी पूरा गर्ने।

(ग) महासचिवको अनुपस्थितिमा निजको कार्य गर्ने।


(५) कोषाध्यक्षको काम कर्तव्य र अधिकार :

(क) संस्थाको कोषको रेखदेख र संचालन गर्ने।

(ख) साधारण सभामा वार्षिक कार्यक्रम र बजेट पेश गर्ने।

(ग) लेखा दुरुस्त राख्ने।

(घ) नियमित रुपमा वार्षिक लेखा परीक्षण गराउने।


(६) सदस्यहरुको काम कर्तव्य र अधिकार :

(क) समितिको बैठकमा सक्रिय सहभागिता जनाउने।

(ख) संस्थाको कार्यमा रचनात्मक भूमिकाको निर्वाह गर्ने।


१८. गणपूरक संख्या :

(१) कूल सदस्य संख्याको ६० प्रतिशत साधारण सदस्यहरुको उपस्थित नभै साधारण सभाको काम कारवाही हुने छैन।

(२) तर विधानको दफा ११ को (५) मा उल्लेख भए बमोजिम पुनः बोलाइएको साधारण सभामा कूल सदस्य संख्याको ५१ प्रतिशत उपस्थित भएमा सभा गर्न बाधा पर्ने छैन।

(३) दोश्रो पटक पनि गणपुरक संख्या नपुगेमा तेश्रो पटक २५ प्रतिशत उपस्थित संख्यालाई गणपूरक संख्या मानिनेछ।

परिच्छेद-६: आर्थिक व्यवस्था

१९. संस्थाको कोषः

(१) संस्थाको आफ्नो छुट्टै कोष हुनेछ र सो कोषमा देहाय बमोजिमको प्राप्त रकमहरु जम्मा हुनेछन्:

(क) सदस्यता बापत प्राप्त प्रवेश शुल्क र सदस्यता शुल्कको रकम।

(ख) कसैले स्वेच्छाले दिएको अनुदान सहायता बापत प्राप्त रकम।

(ग) संस्थाको चल अचल सम्पति वा अन्य वस्तुको विक्रीबाट प्राप्त रकम।

(घ) विदेशी संस्थाको व्यक्ति वा अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थावाट सहयोग बापत प्राप्त रकम।

(ङ) स्थानीय निकायबाट प्राप्त अनुदान वा सहयोग वापत प्राप्त रकम।

(२) विदेशी संघ संस्था वा व्यक्तिबाट आर्थिक सहयोग तथा अनुदान लिने भए संस्थाले नेपाल सरकारको अर्थ मन्त्रालयबाट स्वीकृत लिने छ।

(३) संस्थामा प्राप्त रकम स्थानीय बैकमा जम्मा गरी बैंक खाता संचालन गरिने छ।


२०. खाता संचालन :

संस्थाको बैंक खाता अध्यक्ष वा महासचिव र कोषाध्यक्षको (अनिवार्य) संयुक्त दस्तखतबाट संचालन हुनेछ। प्रचलित ऐन नियम अनुसार खर्च गर्ने तथा खर्चको श्रेस्ता राख्ने व्यवस्था गरिनेछ।


२१. कोषको रकम खर्च गर्ने तरिका :

संस्थाको कोषमा जम्मा भएको रकम खर्च गर्दा देहाए बमोजिम तरिका अपनाई खर्च गरिनेछ।

(क) संस्थाको वार्षिक बजेट, योजना र कार्यक्रम स्वीकृत नगरी कोषबाट खर्च गर्न सकिने छैन।

(ख) साधारण सभाबाट पारित बजेट र कार्यक्रमको अधिनमा रही कोषबाट रकम खर्च गर्न सकिनेछ।

(ग) कोषबाट खर्च भएको रकमको आर्थिक प्रतिवेदन साधारण सभामा अनिवार्य रुपले पेश गर्नु पर्नेछ।

(घ) कोषको रकम खर्च गर्दा तोकिए बमोजिम खर्च गर्नु पर्नेछ।

(ङ) संस्थाको उद्देश्य बमोजिम खर्च गर्नु पर्ने अवस्थामा कार्यसमितिको दुई तिहाई बहुमतको निर्णयबाट खर्च गर्न सकिनेछ, सो खर्च विवरण आगामी साधारण सभामा पेश गर्नु पर्ने छ।


२२. संस्थाको लेखा र लेखा परिक्षण :

(१) संस्थाको आय व्ययको लेखा प्रचलित कानून बमोजिम स्पष्ट तवरले राखिनेछ।

(२) संस्थाको लेखा परीक्षणको प्रचलिन कानून बमोजिम रजिष्टर्ड लेखा परिक्षकबाट हुनेछ।

(३) नेपाल सरकार वा स्थानीय अधिकारीले चाहेमा जुनसुकै वखतमा पनि आफै वा मातहतका कर्मचारीहरु खटाई संस्थाको हिसाव किताव जाँच गर्न गराउन सक्नेछ।

(४) लेखा परीक्षकको नियुक्ति साधारण सभाबाट हुनेछ। तर प्रथम वार्षिक साधारण सभा नभए सम्म लेखा परीक्षकको नियुक्ति कार्य समितिबाट हुनेछ।

(५) संस्थाको लेखा परीक्षण प्रतिवेदन र वार्षिक कार्य प्रगती विवरणको १/१ प्रति स्थानीय अधिकारी, जिल्ला बिकास समिति, समाज कल्याण परिषद् र सम्बन्धित निकायमा पेश गरिनेछ।

परिच्छेद-७: निर्वाचन, अविश्वासको प्रस्ताव, विधान संशोधन सम्वन्धी व्यवस्था

२३. निर्वाचन सम्वन्धी व्यवस्था :

(१) कार्य समितिको निर्वाचन प्रयोजनको लागि बढीमा ३ (तीन) जनाको एक निर्वाचन समिति कार्य समितिको सहमति द्वारा गठन गरिने छ।

(२) निर्वाचन समितिले प्रचलित कानूनको परिधी भित्र रहेर निर्वाचन कार्यविधि आफै व्यवस्थित गर्ने छ।

(३) निर्वाचन सम्वन्धी विवाद उत्पन्न भएमा निर्वाचन समितिले गरेको निणर्य नै अन्तिम हुनेछ।

(४) निर्वाचन सम्पन्न भएको भोलि पल्ट निर्वाचन समितिको स्वतः विघटन हुनेछ।

२४. उम्मेदवार हुने योग्यता :

कार्य समितिको उम्मेदवार हुन देहाय बमोजिमको योग्यता पुगेको हुन पर्नेछ।

(क) विधानको दफा ७ को योग्यता पुगी सदस्यता प्राप्त गरेको हुनु पर्नेछ।

(ख) संस्थाको सदस्यता प्राप्त गरेको कम्तिमा २ वर्ष पुगेको हुनु पर्नेछ। तर संस्थापक सदस्यको लागि यो बन्देज लागू हुने छैन।

(ग) कार्य समितिको पदाधिकारी (अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिव, सचिव, कोषाध्यक्ष ) को पदमा निर्वाचित हुनको लागि कम्तीमा एक वर्ष कार्य समितिको सदस्य पदमा निर्वाचित भै काम गरी सकेको हुनु पर्नेछ।। तर प्रथम पटकका लागि यो बन्देज लागू हुने छैन।

२५. अविश्वासको प्रस्ताव :

(१) अविश्वासको प्रस्ताव लिखित रुपमा कुन कुन पदाधिकरीको विरुद्धमा हो स्पष्ट खुलाई देहाय बमोजिमको रितपुर्‍या ई संस्थामा दर्ता गर्नु पर्नेछ।

(क) नेपाली भाषामा शिष्ट शव्दको प्रयोग गरी लेखिएको हुनुपर्छ

(ख) प्रस्तावको विषय स्पष्ट र व्यवहारिक हुनुपर्छ।

(ग) साधारण सभा सदस्यहरु मध्येबाट कम्तीमा १/३ (एक तिहाई) सदस्यहरुको प्रष्ट नाम, थर र ठेगाना सहित खुलाई सही भएको हुनुपर्छ।

(२) उपदफा १ बमोजिम संस्थामा दर्ता भएको अवश्विसको प्रस्तावको स्पष्ट विषय खुलाई साधारण सभा वा विशेष साधारण सभा वस्ने स्थान, मिति, समय समेत तोकी संस्थाको साधारण सभाको सम्पूर्ण पदाधिकारी र सदस्यहरुलाई विधानको दफा ११ (४) बमोजिम साधारण सभा वा विशेष साधारण सभा बस्ने सूचना दिईने छ।

(३) अविश्वासको प्रस्ताव माथि छलफल प्रक्रियाः

(क) साधारण सभामा अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले साधारण सभामा उपदफा १ बमोजिम प्रस्ताव पेश गर्न अनुमति दिनेछ र प्रस्ताव पेश गर्ने सदस्यहरु मध्ये १ (एक) जनाले अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउनु पर्ने कारण सहितको आफनो अभिमत सभा समक्ष प्रस्तुत गर्नेछ।

(ख) उप दफा ३ (क) बमोजिम अविश्वासको प्रस्ताव पक्षका सदस्यले आफ्नो अभिमत प्रस्तुत गरेपछि सो प्रस्ताव उपर मत प्रकट गर्न चाहने वढीमा अन्य तीन जना सदस्यहरुलाई अध्यक्षले अभिमत प्रकट गर्न अनुमति दिन सक्नेछ।

(ग) उप दफा १ बमोजिम अविश्वासको प्रस्ताव जुन पदाधिकारीहरु विरुद्ध प्रस्तुत गरिएको हो, अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले ती पदाधिकारीहरुलाई आफ्नो सफाई पेश गर्न मौकाको लागि आफ्नो भनाईहरु राख्न अनुमति दिनेछ।

(४) अविश्वासको प्रस्ताव माथि निर्णयः-

(क) अविश्वासको प्रस्ताव उपर आफ्नो भनाई प्रस्तुत गर्ने क्रम समाप्त भए पछि अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले सो अविश्वासको प्रस्तावको बहुमत पक्ष वा विपक्षमा छ भन्ने निर्णयको लागि देहाय बमोजिमको कुनै एक तरिका अपनाई अविश्वासको प्रस्तावको निर्णयको घोषणा गर्नेछ।

(अ) अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मत प्रकट गर्ने एक समूहमा र विपक्षमा मत प्रकट गर्ने अर्को समूहमा छुट्याएर वा

(आ) साधारण सभाका सदस्यहरुलाई अविश्वासको प्रस्तावको पक्ष र विपक्षमा गोप्य मतदान गराएर।

(ख) साधारण सभाको कुल सदस्य संख्याको २/३ (दुई तिहाई) बहुमतले अविश्वासको प्रस्ताव पारित हुने छ। त्यस्तो प्रस्ताव पारित भएमा प्रस्तावित पक्षका व्यक्तिहरु पद मुक्त हुनेछन।

(ग) निर्वाचित भएको ६ महिना नपुगी वा प्रस्ताव विफल भएको ६ महिना नपुगी त्यस्तो व्यक्ति उपर पुनः अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउन पाईने छैन।

२६. विधान संशोधन :

कुल सदस्य संख्याको २/३ (दुई तिहाई) साधारण सभा सदस्यहरुले अनुमोदन गरे पश्चात मात्र संस्थाको कुनै दफा संशोधन वा खारेजको लागि स्थानीय अधिकारी समक्ष सिफारिस गरी पठाउनु पर्नेछ। स्थानीय अधिकरीबाट स्वीकृत भए पश्चात मात्र संस्थाको कुनै दफा संशोधन वा खारेज भएको मानिनेछ।

२७. नियम वनाउन सक्ने :

(१) संस्थाले आफनो कार्य सम्पादन गर्ने सन्दर्भमा आवश्यक नियम बनाउन सक्नेछ र सो नियम साधारण सभाबाट पारित गराई लागु हुनेछ र स्थानीय अधिकारीलाई सो को जानकारी दिनु पर्नेछ।

(२) यो विधान र विधान अर्न्तगत बनेको नियमको अधिनमा रही संस्थाको कार्य संचालन र उद्देश्य कार्यान्वयनका लागि कार्य समितिले कर्मचारी व्यवस्था र आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी विनियम बनाई लागू गर्न सक्नेछ। त्यस्ता विनियमहरु साधारण सभाबाट अनुमोदन गराउनु पर्नेछ।

२८. कर्मचारीको व्यवस्था :

(क) संस्थाको दैनिक कार्य संचालन र योजना तथा कार्यक्रम संचालनका लागि कर्मचारी दरवन्दी सिर्जना पारिश्रमिक, भत्ता तथा अन्य सुविधा र कर्मचारी सेवा शर्तहरु अपनाउनु पर्ने कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ।

(ख) संस्थाले विदेशी सहयोग प्राप्त गरी संस्थाको संचालन गर्ने कार्यान्वयन तहमा विदेशी सल्लाहकार वा स्वयम सेवक राख्ने अवस्था भएमा निजले काम गर्ने अवधि पुर्याउने सेवा, कामको औचित्य, सुविधा र तिनको योग्यता समेतको विवरण स्थानीय अधिकारी, जिल्ला विकास समिति र समाज कल्याण परिषदमा समेत जानकारी गराईने छ।

२९. संस्था खारेजी :

(१) साधारण सभाले आवश्यक देखेमा विशेष प्रस्ताव पारित गरी संस्था खारेजी गर्न सक्नेछ।

(२) उपदफा १ बमोजिम संस्थाको खारेजीको प्रस्ताव पारित गर्दा साधारण सभाले खारेजीको कामका लागि एक वा एक भन्दा वढी लिक्विडेटरहरु र संस्थाको हिसाव किताव गर्नाको लागि एक वा एक भन्दा वढी लेखा परीक्षकहरु नियुक्त गर्न सक्नेछन्।

(३) उपदफा २ बमोजिम नियुक्त लिक्विडेटर र लेखा परीक्षकहरुको पारिश्रमिक साधारण सभाले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ।

(४) यसरी कारणबस संस्था विघटन भई खारेज भएमा संस्थाको दायित्वको फरफारक गरी वांकी रहने सम्पूर्ण जायजेथा नेपाल सरकारको हुनेछ।

३०. व्याख्या :

यो विधान र विधान अर्न्तगत बनेको नियम विनियमको व्याख्या गर्ने अधिकार कार्य समितिलाई हुनेछ।

३१. गोप्यता भंग गर्न नहुने :

(१) यस संस्थाका कुनै पनि पदाधिकारी वा सदस्यले संस्थाको अहित हुने कार्य गर्नु हुदैन।

(२) कार्य समितिका पदाधिकारी वा साधारण सभाका सदस्यहरुले वैठक वा साधारण सभामा असभ्य र अश्लिल शव्दको प्रयोग गर्न पाईने छैन।

३२. ऐन अनुसार हुने :

यस विधानमा उल्लेख नभएका कुराहरु कानून बमोजिम हुनेछ र संस्था दर्ता ऐन, नियम, र प्रचलित कानूनसंग बाझिन गएमा बाझिएको हद सम्म स्वतः निष्क्रिय हुनेछन्।

३३. निर्देशनको पालना :

नेपाल सरकार वा स्थानीय अधिकारीले समय समयमा दिएको निर्देशनको पालना गर्नु संस्थाको कर्तव्य हुनेछ।

३४. तदर्थ समिति :

(१) यो संस्था स्थापना गरी दर्ता गराउनुको लागि गठित तदर्थ समितिले एक वर्ष भित्र साधारण सभा बोलाई विधान अनुसारको निर्वाचन समितिको गठन गरी नयाँ कार्य समितको निर्वाचन गराउने छ र सो को जानकारी स्थानीय अधिकारीलाई दिईने छ।

(२) प्रथम पटक निर्वाचन सम्पन्न नभए सम्मको अवस्थामा तदर्थ समितिले गरेका काम कारवाहीहरु यसै विधान सरह भएको मानिने छ।

३५. हामी निम्न संस्थापक सदस्यहरु यस विधान बमोजिम कार्य गर्न मञ्जुर भई निम्न साक्षीको रोहवरमा विधानमा सहीछाप गर्दछौं।

(१) तदर्थ समितिका पदाधिकारीहरु :

संस्थापकको नाम, थर र ठेगाना साक्षीको नाम,थर, र सहिछाप १. नाम थर : -

ठेगानाः नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... २. नाम थर : - नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ३. नाम थर : -

ठेगानाः

नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ४. नाम थर : - नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ५. नाम थर : - नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ६. नाम थर : - नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ७. नाम थर : - नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ८. नाम थर : -

ठेगानाः

नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप .... ९. नाम थर : - नाम थरः-

ठेगानाः

वार्ड नं.... सहिछाप ....

अनुसूची -१

संस्थाको छाप र चिन्हको विवरण

(१) सस्थाको छाप :

(२) सस्थाको चिन्ह :

मिति २०६३। । ।

श्रीमान प्रमुख जिल्ला अधिकारी ज्यू

जिल्ला प्रशासन कार्यालय, काठमान्डौ।

विषयः संस्था दर्ता गरी पाउँ ।

हामीले “फोस नेपाल” नामक गैर सरकारी संस्था, संस्था दर्ता ऐन, २०३४ बमोजिम दर्ता गर्न चाहेकोले रु ५।- को टिकट टाँसी प्रस्तावित विधानको ४ (चार) प्रति, पदाधिकारीहरुको नागरिकताको प्रमाणित प्रतिलिपि १/१ प्रति समेत यसैसाथ संलग्न गरी देहायको विवरण खुलाई निवेदन गरेका छौ।

विवरण

१. संस्थाको नामः- फोस नेपाल

२. संस्थाको ठेगानाः- काठमान्डौ जिल्ला काठमान्डौ महानगरपालिका वडा नं. ७, चावहिल सुगम मार्ग।

३. संस्थाको घर नं. ......टेलिफोन नं. ........ ईमेल. …… पो.ब.नं. .......

४. संस्थाको मूलभूत उद्देश्य : (...) संग सहकार्य गरी सो का लागि वातावरण सृजना गरी आवश्यक पर्ने सामग्रीको विकास निर्माण तथा वितरण गर्ने, सामाजिक रुपान्तरणका लागि सूचना प्रविधि (…) को उपयोग गर्दै राष्ट्रको समग्र विकासमा टेवा पुर्‍या उने र शैक्षिक विकासलाई सूचना प्रविधिसंग परिपूरक वनाउदै हरेक वर्ग समक्ष सूचना प्रविधिको पहुँच पुर्‍या उने।

५. संस्थाको आर्थिक श्रोतः-

६. तदर्थ समितिका पदाधिकारी

क्र.सं. नाम,थर संस्थाको पद स्थायी वतन पेशा दस्तखत

१ अध्यक्ष

२ उपाध्यक्ष

३ महासचिव

४ सचिव

५ कोषाध्यक्ष

६ सदस्य

७ सदस्य

८ सदस्य

९ सदस्य